نماز های واجب در ایام حج چیست ؟
header
آموزش کف پوش سه بعدی

نماز های واجب در ایام حج چیست ؟

what-is-the-obligatory-prayers-during-hajj

حج از ارکان دین اسلام و بر هر زن و مرد آزاد و مکلفی که به بیان قرآن دارای استطاعت است یک بار در طول عمر واجب فوری می‌باشد.
خداوند عزیز در قرآن کریم در این باره در سوره آل عمران آیه: ۹۷ می‌فرماید:
و َ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَیْهِ سَبِیلاً
حج واجب که به آن حَجَّةُ الاسلام گفته می‌شود دارای اقسام سه‌گانه؛ تَمَتُّع، قِران و اِفراد است.
حج تمتع تکلیف کسانی است که دور از مکه هستند و از فاصله ۴۸ مایلی که ۱۶ فرسخ است یا دورتر به مکه مشرف شده و به زیارت بیت الله الحرام و انجام مناسک می‌روند.
حج قِران و اِفراد نیز وظیفه آنانی است که از محدوده‌ جغرافیایی و مسافت کمتر از حد مذکور تشرف پیدا می‌کنند.
کیفیت مناسک حج تمتع مطابق با نظرات امام خمینی ره اجمالا بدین صورت است:
این واجب بزرگ الهی دو جزء دارد و در دو مرحله انجام می‌شود.
به این شکل که ضیوف الرحمن ابتدا اعمال عمره تمتع را به جا آورده و سپس در فرصت مناسب برای حج تمتع و انجام مناسک آن مُحرِم می‌شوند.
برای انجام عمره تمتع که جزءی از حج تمتع است باید در ماه‌های حج (شوال، ذیقعده و ذیحجه) نخست در یکی از میقات‌ها برای آن احرام بست و بعد از ورود به مکه معظمه هفت دور کعبه را طواف نموده و سپس دو رکعت نماز طواف پشت مقام ابراهیم بجا آورد.
هفت مرتبه سعی بین صفا و مروه واجب بعدی است که قرآن مجید آن را احیا نموده و در آیه: ۱۵۸ سوره بقره پیرامون آن چنین می‌گوید:
إِنَّ الصَّفَا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَیْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِ أَنْ یَطَّوَّفَ بِهِمَا وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَیْراً فَإِنَّ اللَّهَ شَاکِرٌ عَلِیمٌ
آن‌گاه که سعی به پایان می‌رسد باید تقصیر کرد؛ یعنى برای رضای خدا و به قصد قربت مقدارى از ناخن یا موى سر یا شارب یا محاسن را چید و بهتر و احوط آن است که به گرفتن ناخن اکتفا نشود، و تراشیدن سر کفایت نمى‌کند چه رسد به تراشیدن محاسن.
این آخرین عمل واجب عمره تمتع است که با انجام آن عمره پایان یافته و زائر از احرام آن خارج شده و هر آن‌چه که به واسطه احرام عمره حرام شده بود از این حیث حلال می‌گردد.
البته در عمره تمتع طواف نساء و نماز آن به فتوای امام خمینی ره واجب نیست بلکه احتیاط مستحب است.
ایشان به این نکته در صفحه ۴۰۳ جلد اول کتاب تحریرالوسیله در ضمن بیان صورت اجمالی حج تمتع به شرح ذیل تصریح نموده‌اند:
«… ثم یسعى بین الصفا و المروة سبعا، ثم یطوف للنساء احتیاطا سبعا ثم رکعتین له، و إن کان الأقوى عدم وجوب طواف النساء و صلاته، ثم یقصر فیحل علیه کل ما حرم علیه بالإحرام»
پس همان‌گونه که در کتاب الحج تحریر، مبحث “القول فی التقصیر” نیز آمده است که:«مسألة ۵- لیس فی عمرة التمتع طواف النساء، و لو أتى به رجاء و احتیاطا لا مانع منه»؛ مانعی از انجام طواف نساء به قصد رجا و احتیاط نیست.
و در صورت تمایل به رعایت این احتیاط، طواف نساء و نماز آن بعد از سعی و قبل از تقصیر انجام می‌شود.
بعد از پایان عمره تمتع نوبت به انجام مناسک حج تمتع می‌رسد که در همان سالی که عمره تمتع بجا آورده شده است باید انجام گیرد.
اولین عمل از مناسک حج احرام بستن برای آن است و محل آن شهر مکه می‌باشد.
زمان آن نیز تا وقتی است که انسان بداند امکان درک وقوف به عرفه را دارد. البته افضل آن است که احرام بستن برای حج بعد از نماز ظهر روز ترویه یعنی هشتم ذیحجه صورت گیرد.
پس از احرام بستن برای حج به وادی عرفات باید رفت و در آن‌جا از ظهر روز عرفه تا غروب آن «وقوف» نمود.
سپس بعد از غروب روز عرفه از عرفات به مشعر کوچ؛ و در آن‌جا بیتوته نموده و از طلوع سپیده تا طلوع آفتاب روز «عید قربان» در مشعر وقوف کرد.
بعد از آن حجاج براى انجام اعمال روز عید به منى مى‌روند. و در نخستین قدم جمره عقبه را رمى کرده، سپس قربانی خویش را نحر یا ذبح مى‌کنند.
بعد از آن مردانی که اولین سفر آنان است موی سر مى‌تراشند بنا بر احتیاط واجب ؛ و مردان دیگر هم بین تراشیدن سر و تقصیر کردن مخیرند و زن‌ها فقط تقصیر می‌کنند.
بعد از حلق یا تقصیر در روز عید قربان همه چیز به جز زن برای مرد و مرد برای زن و بوى خوش حلال مى‌شود و احتیاط آن است که از صید هم اجتناب نماید، اگر چه اقوى آن است که از جهت احرام بر او حرام نباشد؛ بلى بخاطر احترام حرم، صید کما کان بر او حرام مى‌باشد.
هر گاه که اعمال منی به اتمام رسید حجاج اگر بخواهند و فرصت داشته باشند در همان روز عید برای اعمال مکه به مسجد الحرام مى‌روند و طواف حج بجای ‌آورده و دو رکعت نماز طواف را پشت مقام ابراهیم خوانده سپس سعى حج را انجام مى‌دهند.
پس از عمل سعی که به واسطه آن بوى خوش حلال مى‌شود نوبت به طواف نساء و دو رکعت نماز آن می‌رسد که بعد از آن زن بر مرد و مرد بر زن حلال مى‌شود .
پس از بجا آوردن اعمال مکه جهت بیتوته و رمى جمرات به منى باز گشته و در شب‌هاى یازدهم و دوازدهم و بعض طوایف در شب سیزدهم نیز، در منى از غروب تا نیمه شب بیتوته؛ و در روزهاى آن جمرات سه‌گانه را رمى مى‌کنند.
و می‌توان از روی تمایل شخصی یا نبود فرصت لازم (برای رفتن به مکه و انجام اعمال و برگشتن به منا و بیتوته شب یازدهم) روز عید به مکه نرفته و برای رمی جمرات ثلاث روز یازدهم و روز دوازدهم را در منی ماند.

what-is-the-obligatory-prayers-during-hajj
در این صورت، بعد از رمی جمرات اگر مرد از زن و زن از مرد و هر دو از صید پرهیز نموده باشند بعد از ظهر روز دوازدهم از منى کوچ کرده و براى طواف حج و نساء و نماز آن‌ها و سعى به مکه بر مى‌گردند. و قول صحیحتر آن است که در این صورت به طواف و سعى تا آخر ذیحجه اکتفاء مى‌شود و تا آن زمان برای انجام اعمال مکه وقت دارند.
از میان دو روش گفته شده به نظر امام خمینی ره افضل و احتیاط آن است که روز عید به مکه رفته و طواف‌ها و نماز آن‌ها و سعی را قبل از رمی جمرات انجام داد، بلکه سزاوار نیست که به فردای عید تأخیر انداخته شود چه رسد به تأخیر انداختن از ایام تشریق، مگر آن‌که بخاطر عذرى باشد.

احکام نماز واجب در حج 

مسأله ۷۷۳- واجب است بعد از تمام شدن طواف عمره دو رکعت نماز بخواند مثلنماز صبح .

مسأله ۷۷۴- می تواند نماز طواف را با هر سوره ای که خواست بخواند مگر سوره هايسجده ، و مستحب است در رکعت اول بعد از(حمد) سوره (قل هو الله احد) را بخواند،و در رکعت دوم سوره (قل يا ايها الکافرون ) را بخواند.

مسأله ۷۷۵- جايز است نماز طواف را بلند را بخواند مثل نماز صبح يا آهسته مثلنماز ظهر.

مسأله ۷۷۶- شک در رکعات نماز طواف موجب بطلان نماز است ، و بايد اعاده کند، وبعيد نيست اعتبار ظن در(۱) رکعات ، و در ظن در افعال (۲) احتياط کند. و دراحکام ، اين نماز با نماز يوميه مساوی است .
۱- آية الله مکارم : احتياط واجب اعاده است .
۲- آية الله گلپايگاني ، آية الله فاضل : ظن در افعال معتبر است .
آية الله خويي ، آية الله تبريزي : ظن در افعال حکم شک را دارد.

مسأله ۷۷۷- احوط آن (۱) است که بعد از طواف مبادرت به نماز کند و زود بجاآورد.
۱- آية الله خويي ، آية الله تبريزي : بايستی بعد از طواف مبادرت به نماز کند،که در عرف نگويند بين آنها فاصله شده . آية الله خويی اضافه نموده اند که فصلبين طواف و نماز طواف مبطل است و اگر تدارک نشود حج باطل می شود.(استفتائات ، ص ۲۴۶،س (۷۳۰٫
آية الله فاضل : اقوی مبادرت به نماز است .
آية الله سيستاني : به اين معنی که به نظر عرف بين آن دو فاصله ای نباشد.

مسأله ۷۷۸- واجب است که اين نماز (۱) نزد مقام ابراهيم واقع شود. و احتياط (۲)واجب (۳) آن است که پشت مقام بجا آورد که سنگی که مقام است بين او و خانهکعبه واقع شود، و بهتر آن است که هر چه ممکن باشد نزديکتر بايستد، لکن نه بهطوری که مزاحمت با سايرين کند.
۱- آية الله گلپايگاني : بنا بر احتياط واجب نزد مقام واقع شود. (مناسک ،مسأله (۱۱۰٫
۲- آية الله تبريزي : احوط بلکه اظهر آن است … .

آية الله سيستاني ، آية الله فاضل : اظهر آن است … .

آية الله خويي : بلکه مبادرت واجب است .

آية الله خامنه اي ، آية الله مکارم : واجب است نماز طواف را در صورت امکانپشت مقام ابراهيم (ع ) بجا آورد.
۳- آية الله صانعي : بلکه اقوي .
مسأله ۷۷۹- اگر به واسطه زيادی جمعيت نتوانست پشت مقام بايستد به طوری کهگفته شود نزد مقام نماز می کند بواسطه دوری زياد(۱) ، در يکی از دو جانب بجا(۲)آورد در جايی که گفته شود نزد مقام نماز می خواند(۳) .
۱- آية الله خامنه اي : کافی است از هر نقطه ای که خلف صدق کند گر چه از مقامدور باشد، بلکه در اينصورت صحت نماز در هر جای مسجدالحرام بعيد نيست .
آية الله صانعي : بايد هر کجا از پشت مقام که می تواند بجا آورد، با رعايت
الاقرب فالاقرب علی الاحوط و مجزی می باشد و نمی توان به خواندن يکی از دو جانب
هر چند نزد باشد اکتفاء نمود و از اينجا حکم مسأله بعد هم روشن می شود.
آية الله نوري : در هر نقطه ای از مسجدالحرام که ممکن شود می تواند نماز طواف را
بخواند و مستحب است که نسبت به مقام حضرت ابراهيم الاقرب فالاقرب (هر چه
نزديکتر باشد بهتر است ) را مراعات کند.
۲- آية الله خويي : در صورت عدم تمکن از نماز نزديک مقام می تواند با رعايت
الاقرت فالاقرب دورتر نماز بخواند ولی به هر حال بايد پشت مقام باشد.(المسائل
الشريعه ، ج ۱، ص ۳۲۵) .
آية الله تبريزي : نماز بايد پشت مقام باشد و در نزديکی آن و در صورت عدم تمکن
از نزديکی مقام ، با مراعات الاقرب فالاقرب به مقام بنا بر احتياط، پشت مقام
می تواند بجا آورد.
آية الله بهجت : در صورت عدم تمکن و بعد مفرط در يکی از دو جانب آن بجا آورد.
آية الله سيستاني : و اگر نتواند پشت مقام و نزديک به آن بجا آورد، احتياطواجب آن است که هم آن را در نزديکيش چه در سمت راست باشد و يا چپ ، و همدور از آن ولی پشت مقام بجا آورد. و اگر نتواند آن دو را بجا آورد هر کدام کهممکن است انجام دهد، و اگر نتواند هيچکدام را انجام دهد، در هر جای مسجد که شدهانجام دهد و بنابر احتياط مستحب رعايت کند هر چه به مقام نزديکتر باشد، و اگرپس از آن تا زمانی که وقت سعی تنگ شود توانست نزديک به مقام و پشت آن نمازرا اعاده کند احتياط مستحب اعاده آن است .(مناسک ،ص ۲۴۵) .
۳- آية الله صانعي : و هم پشت مقام .

مسأله -۷۸۰ اگرممکن نشد در دو جانب نزد مقام نماز را بجا آورد بايد(۱) ملاحظهنزديکتر را بکند از ميان دو جانب و پشت (۲) مقام ، و اگر سه طرف مساوی باشند،در پشت نماز بخواند، و در دو طرف کافی نيست ، و اگر دو طرف نزديکتر از پشتباشند به مقام و لکن هيچ کدام نزد مقام نباشد بعيد نيست جايز بودن اکتفاء بهپشت لکن احتياط آن است که يک نماز در پشت مقام بخواند و يک نماز در يکطرف با ملاحظه نزديکتري ، و احوط (۳) اعاده نماز است در صورت امکان در پشت
مقام تا وقتی که وقت (۴) تنگ نشده برای سعی (۵) .
۱- آية الله صانعي : پشت مقام بياورد و احتياط مستحب در جمع بين خلف و بين
اقرب از جهات می باشد.
۲- آية الله فاضل : احوط نماز خلف مقام است .
آية الله خامنه اي : نماز خواندن در دو طرف راست يا چپ مقام در صورت تمکن از
خلف گرچه دور باشد کافی نيست .
آية الله خويي ، آية الله تبريزي : حکم آن در مسأله قبل گذشت .
۳- آية الله فاضل : اولی اعاده نماز است .
آية الله گلپايگاني : بهتر آن است که هر وقت توانست نماز را دوباره پشت مقام
رجاء بخواند.
آية الله بهجت : و اگر هم ممکن نباشد با مراعات الاقرب فالاقرب به سوی خلفمقام و دو جانب آن را با رعايت احتياط در صورت دوران امر بين بعض مراتبخلف ، و احد جانبين به جمع در نماز بلکه به اعاده پس از تمکن از نماز در پشتسر اگرچه در آخر وقت امکان باشد. و نماز طواف مستحب در هر جای مسجد باشد جايزاست . (مناسک ، ص ۱۱۸) .
۴- آية الله صانعي : يعنی احتياط در مبادرت نماز طواف بعد از طواف از بين
نرفته که در مسأله ۷۷۷ بيان شد.
۵- آية الله مکارم : اين دقتها لزومی ندارد.
آية الله خويي : اعاده لازم نيست . (المسائل الشريعه ، ج ۱، ص ۳۵۲) .
مسأله ۷۸۱- جايز است نماز طواف مستحب را در هر جای مسجدالحرام که بخواهد بجا
آورد اگرچه در حال اختيار، بلکه گفته اند که آن را می تواند عمدا ترک (۱) کند.
۱- آية الله مکارم : ترک آن مشکل است .
آية الله سيستاني : ظاهر آن است که نماز طواف مستحب ، مستحب است .
آية الله گلپايگاني ، آية الله صافي : سزاوار نيست ترک کنند.
مسأله ۷۸۲- اگر کسی نماز طواف واجب را فراموش کند بايد هر وقت که يادش آمددر مقام ابراهيم بجا آورد و به همان دستوری که در مسأله ۶ به بعد ذکر شده عمل
نمايد.
مسأله ۷۸۳- اگر نماز طواف را فراموش کند و در بين سعی بين صفا و مروه يادشبيايد از همانجا سعی را رها کند و برگردد دو رکعت نماز را بخواند بعد از آن سعيرا از همانجا (۱) تمام کند.
۱- آية الله گلپايگاني ، آية الله صافي : در صورت تجاوز از نصف بقيه سعی را، و
در کمتر از نصف همه آن را مجددا بجا آورد. (آداب و احکام حج ، مسأله ۶۴۱) .
آية الله بهجت : سعی را اعاده نمايد. (مناسک مسأله ۳۳۳) .
مسأله ۷۷۴- شخصی نماز را فراموش کرده و ساير اعمال را که بعد از نماز بايد عملکند عمل کرده اعاده آنها ظاهرا لازم نباشد اگرچه احتياط استحبابی در اعاده است .
مسأله ۷۸۵- اگر برگشتن به مسجدالحرام مشکل باشد از برای شخصی که نماز را فراموشکرده بايد هر جا(۱) يادش آمد نماز را بجا آورد اگرچه در شهر ديگر باشد (۲) وبرگشتن به حرم لازم (۳) نيست اگرچه آسان باشد.
۱- آية الله فاضل : اگر در منی باشد مخير است بين خواندن نماز و استنابه و اگر
در منی نباشد نماز بخواند گرچه جواز گرفتن نايب هم بعيد نيست .
آية الله سيستاني : اگر بعد از بيرون رفتن از مکه يادش بيايد، احتياط واجب آن
است که برگردد و نزد مقام نماز بجای آورد و اگر برگشتن برای او مشقت دارد نماز
را در همان موضعی که يادش آمده انجام دهد و لازم نيست برای انجام نماز به حرم
برگردد، گرچه ميسور باشد.
آية الله بهجت : و چنانچه بعد از بيرون رفتن از مکه يادش بيايد که نماز را
نخوانده بايستی به مکه برگشته و نماز را در جاهايی که گفته شد بجا آورد و در
صورتی که نتواند يا دشوار باشد به مکه برگردد هر جا يادش آمده بجای آورد و بعضي
در صورت تعذر برگشتن به مقام استنابه را لازم دانسته اند بنابراين احوط جمع ميان
قضاء آنها در هر جا که متذکر شود و گرفتن نايب که آنها را در مقام بجای آورد.
(مناسک ، مسأله ۳۳۳) .
۲- آية الله خامنه اي : از اينجا تا آخر اين مسأله را معترض نشده اند.
۳- آيات عظام خويي ، فاضل ، تبريزي : احوط و اولی اين است برگشته و نماز را در
حرم بجا آورد.
آية الله مکارم : منظور برگشتن به حرم خارج از مسجد است .
آية الله گلپايگاني ، آية الله صافي : بهتر است نايب هم بگيرد تا خلف مقام براي
او بجا آورد، ( مناسک فارسي ، مسأله ۱۱۴) .

 

منبع : http://mehrmihan.ir/what-is-the-obligatory-prayers-during-hajj/

این مطلب را به اشتراک بگذارید :

a b