tdcs و اثرات آن بر روی مغز
header
آموزش کف پوش سه بعدی

tdcs و اثرات آن بر روی مغز

 

یکی از روش های تحریک مغز (tDCS (transcranial Direct Current Stimulation یا تحریک الکتریکی از روی جمجمه است. در این روش با استفاده از یک جریان الکتریکی ضعیف (حداکثر تا ۲ میلی آمپر) نواحی خاصی از مغز را تحریک می کنند که این کار می تواند اثرات درمانی بر جای بگذارد. همچنین میتواند منجر به ارائه اطلاعات بیشتر در خصوص کارکرد مغز انسان نیز بشود.
تاریخچه:
طرح ریزی اولیه tDCS به بیش از ۱۰۰ سال پیش بر می گردد. تعدادی آزمایشات ابتدایی با استفاده از این تکنیک بر روی نمونه های حیوانی و انسانی پیش از قرن ۱۹ انجام شده بود. Luigi Galvani و Alessandro Volta دو تن از محققانی بودند که از این تکنولوژی جهت شناسایی منبع الکتریسیته سلول های حیوانی استفاده کردند. در سال ۱۸۰۴، Aldini مطالعه ای در خصوص کاربرد tDCS شروع کرد که در بهبود خلق و خوی افراد افسرده موثر بود.
در سال های دهه ۱۹۶۰ شخصی به نام آلبرت توانست نشان دهد که این روش با تغییر تحریک پذیری قشر مغز عملکرد مغز را مورد تاثیر قرار می دهد. او همچنین کشف کرد که تحریک مثبت و منفی آثار متفاوتی بر تحریک پذیری قشر مغز دارند. اگرچه این یافته ها برای استفاده بالینی از tDCS مهم بود، اما با توجه به کم شدن دوباره تحقیقات در این زمینه، دارودرمانی خود را به عنوان روشی موثرتر در درمان نشان داد.
این استدلال تا عصر حاضر ادامه داشت تا اینکه با افزایش علاقه نسبت به مطالعات در خصوص کارکردهای اساسی مغز و کاربردهای درمانی، این روش به اندازه روش های جدید تحریک مغز و تکنیک های جدید تصویر برداری مغز مانند TMS و fMRI مجددا رونق گرفت.
اصول کار به این صورت است که دو الکترود یکی قطب مثبت و دیگری قطب منفی از طریق یک پد اسفنجی که با محلول رسانا خیس گردیده است بر روی سر قرار می گیرند. جریان الکتریکی توسط این الکترودها پس از عبور از نواحی مختلف (پوست سر، جمجمه و …) خود را به سطح قشر مغز می رساند. جریانی که به این ناحیه رسیده نورون ها را دارای بار الکتریکی کرده و باعث ایجاد قطب مثبت و منفی می گردد که منجر به تغییر فعالیت آن ناحیه می شود.

بنا به اختلالی که وجود دارد در انجام این روش باید موارد زیر مشخص شده باشد:

شدت جریان الکتریکی، مدت و جهت آن
محل قرار گیری هر یک از الکترودها
اندازه پدهای اسنفجی مورد استفاده
تعداد جلسات
به تازگی رویکرد جدیدی معرفی شده است که در آن به جای استفاده از دو پد، از تعدادی الکترود با سایزهای کوچکتر جهت هدف قرار دادن ساختارهای قشری خاص استفاده می شود. این رویکرد به نام tDCS با کیفیت بالا (HD-tDCS) شناخته می شود. در یک مطالعه مقدماتی مشخص شد که HD-tDCS نسبت به روش معمول تغییرات بیشتر و طولانی تری در تحریک پذیری قشر حرکتی دارد.

تحریک الکتریکی مغز

انواع تحریک:
سه نوع تحریک وجود دارد: تحریک مثبت (anodal)، منفی (cathodal) و ساختگی (sham). در تحریک مثبت یا anodal، تحریک پذیری عصبی منطقه مورد نظر افزایش می یابد حال آنکه در تحریک منفی برعکس این مسئله صورت می گیرد. حالت ساختگی نیز به عنوان گروه کنترل در مطالعات مورد استفاده قرار می گیرد. در این حالت تحریک کوتاهی صورت میگرد و پس از آن متوقف می شود. در این حالت فرد متوجه نمی شود که چه مدت تحریک بر روی وی صورت گرفته است. به وسیله وجود این حالت است که محققان می توانند اثر واقعی این روش را در مقایسه با اثر تلقین و یا دارونمایی آن مشخص نمایند.
یکی از مهم ترین ابعاد این روش قابلیت آن در دستیابی به تغییرات صورت گرفته در قشر مغز حتی پس از پایان تحریک است. مدت این تغییرات به طول مدت تحریک و همچنین شدت تحریک بستگی دارد. عملکرد مغز با توجه دپولاریزاسیون و یا هیپرپولاریزاسیون اتفاق افتاده در پتانسیل استراحت غشاء تغییر می یابد.

کاربردها:

از tDCS در درمان اختلالاتی مانند افسردگی، میگرن، بازتوانی پس از سکته مغزی، اعتیاد، وزوز گوش، پارکینسون، دردهای مزمن، اختلالات اضطرابی و اسکیزوفرنی استفاده شده است. همچنین آزمایش بر روی افراد سالم نشان داده است که این روش می تواند عملکرد شناختی آنان را بسته به منطقه ای که تحریک می شود افزایش دهد از قبیل توانایی های گفتاری و ریاضی، گستره توجه (attention span)، حافظه و …

 

خطرات و عوارض جانبی:

تا کنون هیچ گونه خطری در مورد استفاده از این روش گزارش نشده است. اما از آنجایی که tDCS یک روش تحریک است اقدامات احتیاطی باید رعایت شود. از جمله استفاده از پروتکل صحیح و اجرای درست آن و همچنین توصیه به احتیاط بیشتر در افراد مستعد ابتلا به تشنج از قبیل صرع.
مواردی جزئی از عوارض جانبی نیز که می تواند حین تحریک در فرد ایجاد شود وجود دارد. این عوارض عبارتند از: سوزش پوست، پدیده Phosphene در شروع تحریک، تهوع، سردرد، سرپیجه و خارش در زیر الکترود. در یک مطالعه اخیر که یک پروتکل بر روی ۵۰۰ نفر اجرا شد تنها یک تحریک پوستی خفیف و یک Phosphene به عنوان عوارض جانبی گزارش شد.

 

نحوه عملکرد وتاثیر این دستگاه به مغز چگونه است ؟

جریان الکتریکی ضعیف توسط الکترود هایی که بر روی پوست سر وصل شده، از قسمتهای مختلف عبورمی کند تاخود را به سطح قشر مغز برساند .این قسمت های مختلف عبارتند از طبقات مختلف پوست ،مو، استخوان ،جمجمه ،سخت شامه ،نرم شامه و مایع مغزی نخاعی که بین آنها قرارگرفته است. دراین مسیر حدود ۵۰% توان الکتریکی گرفته می شود ودرحدود ۵۰% با قیمانده این جریان الکتریکی ضعیف می تواند خود را به سطح قشر مغز برساند.

 

 

چه کسانی می توانند از tDCS استفاده کنند؟

ماهیت tDCS و بی نیازی آن به شرکت فعالانه فرد در امر درمان باعث شده تا در محدوده سنی گسترده (حتی کودکان ۳ ساله نیز می توانند از این روش استفاده کنند) و انواعی از اختلالات (حتی زمانی که همکاری فرد در درمان کم است) قابلیت استفاده را داشته باشد.

چه کسانی نباید ازدستگاه tdcsاستفاده کنند ؟

کسانیکه باطری قلب ویا دستگاه تنظیم کننده ضربان قلب دارند وکسانی که پوست سر آنها زخم  است  ویاخراشیدگی دارد .

 

 

آیا کاربرد tDCS برای کودکان مضر است؟

قطعا برای مغز در حال رشد کودک عدم مداخله بهترین گزینه است. لیکن گاهی کودکان در دوره¬های رشدی خود با مشکلاتی مواجه می شوند که عملکرد طبیعی مغز آنها را تحت تاثیر قرار می دهد. برای مثال، یکی از حساس ترین دوره¬های رشدی مغز کودک، دوران جنینی است که بسیاری از عوامل همچون استرس های بارداری، مواجهه با دارو یا مواد سمی، بیماریهای خاص مادر، تولد زودهنگام و نارسی می توانند سلامت مغز کودک را تهدید کنند. علاوه بر این، مشکلات حین زایمان که معمولا کاهش اکسیژن رسانی به مغز کودک را در پی دارند مشکلاتی از قبیل بیش فعالی، مشکلات یادگیری، اوتیسم، عقب ماندگی ذهنی و … را به بار می آورند. این کودکان نقایصی در حوزه¬های رفتاری، شناختی و عاطفی خواهند داشت. گاهی شدت نقایص در حدی است که رفتار و هیجانات کودک قابل کنترل نیست و گذشته از صدمه جدی به ساختار خانواده، فرصت رشد و مهارت آموزی را از کودک سلب می کند. آسیب مغزی اثرات پایدار در مغز دارد و در حال حاضر با وجود پیشرفت علمی گسترده، درمانی برای آن وجود ندارد. در چنین مواردی است که رویکرد کاهش آسیب یا به عبارتی توانبخشی اهمیت پیدا می¬کند. بر این اساس درمانهای مختلف مثل دارو درمانی، کاردرمانی، گفتاردرمانی، رفتاردرمانی و غیره با هدف توانبخشی و کنترل رفتاری و هیجانی در این کودکان استفاده می شوند. والدینی که با مشکلات فراگیر دوران کودکی مواجهند گاها از سنین بسیار پایین برنامه های توانبخشی این کودکان را آغاز می کنند. در موارد زیادی این درمانها موثرند لیکن با افزایش سن شدت نقایص از کارآمدی آنها کاسته می شود و گاها بی تاثیر می شوند.
tDCS به عنوان ابزار توانبخشی مکمل و حتی جایگزین سایر روشها چشم انداز روشن و امیدوارکننده¬ای برای درمان اختلالات فراگیر دوران کودکی به ارمغان آورده است. تاکنون درمان خاصی برای مسائلی مثل تاخیر تکلم در کودکان (که کارکرد مغز و ارتباطات آن برای عملکرد زبان ناکارآمد است) یا مشکلات شناختی و درکی (عقب ماندگی ذهنی) وجود ندارد.. tDCS قادر است عملکرد تکلم و قدرت درک و استدلال را حتی در کودکانی که سطح هوشی آنها کمتر از حد بهنجار است بهبود ببخشد. توجه به این نکته نیز الزامی است که tDCS بدون عوارض جانبی خاص، مشابه آنچه که در دارودرمانی وجود دارد، به بهبود عملکرد در کودکان منجر می شود. تاکید بر این نکته ضروری است که وقتی با آسیب مغزی مواجهیم بهبودی کامل یک انتظار خوشبینانه است. نقش tDCS در چنین مواردی صرفاً ایجاد تغییرات و بهبودی نسبی است که سایر شیوه¬های درمانی از انجام آن ناتوانند.
منبع: http://mehrmihan.ir/tdcs-and-its-effects-on-the-brain/
این مطلب را به اشتراک بگذارید :

a b